"Uczymy się być rasistami, to znaczy że możemy się również nauczyć
jak nimi nie być. Rasizm nie jest genetyczny. To wszystko kwestia władzy"
Jane Elliott
Informacje o programie
"Nikt nie rodzi się z uprzedzeniami" to program z zakresu edukacji antydyskryminacyjnej zapoczątkowany przez Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA w 2005 roku, a od 2008 roku kontynuowany przez Fundację Autonomia. Jego autorkami są Agata Teutsch i Monika Serkowska. Program doczekał się już czterech edycji.
Główne cele programu to:
upowszechnienie wiedzy na temat uprzedzeń i dyskryminacji ze względu na płeć, orientację seksualną, pochodzenie etniczne, wiek, sprawność i z innych przyczyn
włączenie kwestii przeciwdziałania uprzedzeniom i dyskryminacji do działań edukacyjnych.
uwrażliwienie na przejawy dyskryminacji
wzmocnienie postawy obywatelskiej i odwagi cywilnej w występowaniu przeciwko aktom dyskryminacji i przemocy
Program "Nikt nie rodzi się z uprzedzeniami" zakłada istnienie wspólnych korzeni i powiązań między różnymi formami, podłożami i przejawami uprzedzeń i dyskryminacji. Takie ujęcie, wskazujące na problem budowania relacji społecznych w oparciu o system dominacji (władzy) i podległości, pozwala skuteczniej przeciwdziałać nierównościom i dyskryminacji.
Założenia programu:
nie ma ludzi wolnych od uprzedzeń i stereotypów
seksizm, rasizm, homofobia i inne uprzedzenia są nabyte, a nie wrodzone
uprzedzenia i dyskryminacja dotyczą nas wszystkich bez względu na to czy należymy do grupy dyskryminowanej, czy też nie
uprzedzenia są multiplikowane m.in. w procesie edukacji, dlatego tak ważne jest by proces ten uczynić jak najbardziej wolnym od uprzedzeń i przejawów dyskryminacji
prawo zakazujące dyskryminacji nie działa samo z siebie, często też przed dyskryminacją nie chroni
niedyskryminowanie nie wystarcza, milcząc i nie reagując aktywnie na przejawy dyskryminacji podtrzymujemy obecny stan rzeczy
dzięki autorefleksji, zdobyciu wiedzy na temat mechanizmów władzy, wykluczania i dyskryminacji, dzięki krytycznemu spojrzeniu na kulturę, w której się wychowałyśmy/liśmy i codziennej antydyskryminacyjnej praktyce możemy się ich "oduczyć".
Do kogo skierowany jest program?
Program skierowany jest głównie do edukatorów/ek (trenerek/ów, nauczycieli/ek) i osób zaangażowanych w działania organizacji pozarządowych (pracownice/cy, wolontariusze/ki), szczególnie tych organizacji, które zajmują się prowadzeniem warsztatów i szkoleń oraz tych, które działają na rzecz grup wykluczanych i dyskryminowanych ze względu na rasę, pochodzenie etniczne, wiek, orientację seksualną, płeć, (niepełno)sprawność lub ze względu na współwystępowanie tych przesłanek.
Program jest próbą odpowiedzi na:
ograniczony dostęp osób zajmujących się edukacją (w szerokim tego słowa znaczeniu) i osób działających, pracujących w NGO do warsztatów/szkoleń na temat przeciwdziałania dyskryminacji,
nieobecność problematyki związanej z przeciwdziałaniem dyskryminacji ze względu na pochodzenie etniczne, rasę, orientację seksualną, religię, płeć i in., w programach edukacyjnych skierowanych do przyszłych edukatorów/ek, w tym trenerów/ek organizacji pozarządowych - czego skutkiem jest m.in. nieuwzględnianie tej problematyki w procesie przygotowywania i prowadzenia szkoleń i warsztatów;
istnienie wciąż niewielkiej liczby dopracowanych modułów warsztatowych ujmujących w sposób kompleksowy problematykę uprzedzeń, stereotypów i dyskryminacji ze względu na takie przesłanki jak pochodzenie etniczne, rasa, orientacja seksualna, płeć i in.
niewielką wciąż liczbę informacji na temat istniejących już modułów warsztatowych i metod edukacyjnych dotyczących przeciwdziałania stereotypom i dyskryminacji wykorzystywanych w Polsce i innych krajach, brak dostępu do nich.
I edycja programu była realizowana od stycznia do października 2005 roku w ramach projektu Stowarzyszenia Kobiet KONSOLA "Nikt nie rodzi się z uprzedzeniami - przeciwdziałanie uprzedzeniom i dyskryminacji w działalności edukacyjnej i szkoleniowej" finansowanego ze środków unijnych (PHARE).
Na projekt składały się następujące działania:
stworzenie strony internetowej www.bezuprzedzen.org i publikacji na CD,
tłumaczenia tekstów i materiałów dotyczących edukacji antydyskryminacyjnej,
zakupienie, tłumaczenie i projekcje trzech filmów o charakterze edukacyjnym poświęconych tematyce antydyskryminacyjnej (Niebieskoocy, Delikatnie nas zabijają 3 i Maska twardziela) oraz
zorganizowanie czterech warsztatów na temat przeciwdziałania uprzedzeniom i dyskryminacji, których głównymi odbiorczyniami/cami były/li:
działacze/czki organizacji pozarządowych, szczególnie tych organizacji, które zajmują się prowadzeniem warsztatów i szkoleń oraz tych które działają na rzecz grup wykluczanych i dyskryminowanych ze względu na rasę, pochodzenie etniczne, wiek, orientację seksualną, płeć, (niepełno)sprawność- I warsztat (maj 2005)
trenerki/rzy organizacji pozarządowych, edukatorki/rzy, nauczycielek/li (warsztat będzie uwzględniać specyfikę pracy edukacyjnej ale nie jest warsztatem przygotowującym do prowadzenia pełnych warsztatów antydyskryminacyjnych) - II warsztat (czerwiec 2005)
osoby zainteresowane zaangażowaniem się w przeciwdziałanie dyskryminacji - III warsztat (lipiec 2005)
wolontariusze/ki organizacji pozarządowych - IV warsztat (wrzesień 2005)
Program warsztatów został oparty na modułach szkoleniowych - warsztacie antydyskryminacyjnym stworzonym w ramach programu "Wzmocnienie polityki antydyskryminacyjnej" i warsztacie stworzonym przez Jane Elliott pt.: "Niebieskoocy", a także innych, w tym autorskich, materiałach. Warsztaty zostały prowadzone przez doświadczone polskie trenerki Agatę Teutsch i Monikę Serkowską.
II edycja programu była realizowana od listopada do grudnia 2006 roku w ramach projektu Stowarzyszenia Kobiet KONSOLA „Materiały audiowizualne, publikacje i spotkania w edukacji rozwojowej” współfinansowanego przez Fundację Edukacja dla Demokracji w ramach programu pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2006r.
Na projekt składały się następujące działania:
dystrybucja 500 kopii filmu Niebieskoocy
wydanie podręcznika do prowadzenia zajęć w oparciu o film Niebieskoocy
wydanie broszury "Kulturowy savoire-vivre. Przewodnik dla osób o dobrych intencjach" stanowiącej uzupełnienie podręcznika
rozbudowanie strony www.bezuprzedzen.org
organizacja 4. Objazdowego Festiwalu Filmowego Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka – Prawa Człowieka w Filmie
warsztaty nt. praw człowieka, demokracji i mniejszości.
wydanie ulotek i plakatów
III edycja programu była realizowana od października 2008 do września 2009 r. przez Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA i Fundację Autonomia w ramach projektu "Nikt nie rodzi się z uprzedzeniami - edukacja antydyskryminacyjna i genderowa" realizowanego przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.
Na projekt składały się następujące działania:
przygotowanie oraz dystrybucja 3 filmów edukacyjnych Niebieskoocy (Blueyed), Maska twardziela (Tough Guise), Delikatnie nas zabijają III (Killing Us Softly III)
opracowanie i wydanie materiałów dydaktycznych do filmów
dwa cykle szkoleniowe przygotowujące do prowadzenia zajęć antydyskryminacyjnych i genederowych z wykorzystaniem ww. filmów
240 godzin warsztatów prowadzonych przez uczestniczki/ów ww. cyklów szkoleniowych
rozbudowa strony www.bezuprzedzen.org o nowe materiały oraz newsletter
wydanie materiałów promocyjnych (ulotki, torby płócienne)
IV edycja programu jest realizowana od grudnia 2009 do listopada 2010 r. przez Fundację Autonomia w partnerstwie ze Stowarzyszeniem Kobiet KONSOLA w ramach projektu "Nikt nie rodzi się z uprzedzeniami - edycja IV" realizowanego przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.
Na projekt składają się następujące działania:
trzecie już wydanie filmu Niebieskoocy (Blueyed) wraz z podręcznikiem
drugie wydanie filmów Maska twardziela (Tough Guise), Delikatnie nas zabijają III (Killing Us Softly III) wraz z podręcznikami
dwa cykle szkoleniowe przygotowujące do prowadzenia zajęć antydyskryminacyjnych i genederowych z wykorzystaniem ww. filmów
240 godzin warsztatów prowadzonych przez uczestniczki/ów ww. cyklów szkoleniowych
opracowanie, wydanie i dystrybucja Kalendarza Praw Człowieka dla nauczycieli/ek
rozbudowa strony www.bezuprzedzen.org o nowe materiały
wersja do wydruku